Nederland zakt naar de 22e plaats op KidsRights Index 2026: kindersterfte stijgt, obesitas onder kinderen neemt toe

Nederland is opnieuw gedaald op de internationale KidsRights Index, de jaarlijkse ranglijst die de naleving van kinderrechten in 194 landen meet. In slechts vier jaar tijd zakte Nederland van een positie in de top 10 naar plaats 22. Daarmee staat Nederland voor het tweede jaar op rij buiten de top 20 en zet de neerwaartse trend van de afgelopen jaren door.

Volgens de KidsRights Index 2026, gepubliceerd door KidsRights in samenwerking met de Erasmus Universiteit Rotterdam, wordt de daling vooral veroorzaakt door twee zeer zorgwekkende ontwikkelingen: een aanhoudende stijging van obesitas onder kinderen en een stijgende kindersterfte. Daarnaast wist Nederland onder andere, net zoals in voorgaande jaren,  armoede onder kinderen, materiaal van seksueel misbruik van kinderen op internet, de kwaliteit van jeugdzorg, het gebrek aan prioritering van de rechten van kinderen in beleid en besluitvorming over asiel en migratie, niet te verbeteren. 

Voor obesitas onder kinderen en een stijgende kindersterfte waarschuwde het VN-Kinderrechtencomité al eerder. Toch laten de nieuwste cijfers zien dat Nederland er niet in slaagt deze negatieve trends te keren. 

“Veel mensen zullen niet verwachten dat Nederland juist op deze punten achteruitgaat”, zegt Marc Dullaert, oprichter en voorzitter van KidsRights. “Toch laten de cijfers zien dat de situatie verslechtert op fundamentele gezondheidsindicatoren voor kinderen. Dat zou een wake-upcall moeten zijn.”

De ontwikkelingen in Nederland passen binnen een bredere wereldwijde verslechtering van kinderrechten. Volgens de KidsRights Index 2026 staan kinderrechten wereldwijd steeds verder onder druk door gewapende conflicten en de toenemende gezondheidsproblemen onder kinderen.

Wereldwijde obesitasepidemie raakt ook kinderen in Nederland

Een van de belangrijkste nieuwe bevindingen van de KidsRights Index 2026 is dat obesitas voor het eerst wereldwijd vaker voorkomt onder kinderen en jongeren dan ondergewicht. Daarmee is een historisch omslagpunt bereikt. 

Ook Nederland ontsnapt niet aan deze trend. Inmiddels heeft 13,4 procent van de Nederlandse kinderen en jongeren tussen de 4 en 20 jaar te maken met overgewicht of obesitas. Onder kinderen jonger dan vijf jaar heeft 5,4 procent overgewicht. Daarmee scoort Nederland ongunstiger dan Duitsland (3,3 procent) en België (4,9 procent). De obesitascijfers onder Nederlandse kinderen stijgen al meer dan twintig jaar en de verwachting is dat deze ontwikkeling zich de komende jaren verder voortzet.

Obesitas behoort inmiddels tot de grootste gezondheidsuitdagingen voor kinderen. Het VN-Kinderrechtencomité waarschuwde Nederland al in 2015 en 2022 voor deze ontwikkeling en riep de overheid op aanvullende maatregelen te nemen. Toch laten de nieuwste cijfers zien dat de trend niet wordt gekeerd en dat obesitas onder kinderen inmiddels een omvang heeft bereikt die aanleiding geeft tot grote zorgen.

Volgens KidsRights is obesitas onder kinderen niet uitsluitend het gevolg van individuele keuzes. Daarom roept KidsRights overheden op om kinderrechten centraal te stellen in gezondheidsbeleid. Dat vraagt onder meer om strengere regels voor de marketing van ongezonde voeding aan kinderen, betere toegang tot betaalbare en gezonde voeding, investeringen in een gezondere leefomgeving en meer mogelijkheden voor kinderen om voldoende te bewegen.

Kindersterfte zorgwekkend hoog

Naast obesitas signaleert de Index een ontwikkeling die moeilijk te rijmen is met het beeld van Nederland als welvarend land: de sterfte onder kinderen jonger dan vijf jaar neemt toe. Het aantal sterfgevallen onder kinderen jonger dan vijf jaar steeg van 3,91 naar 3,96 per 1.000 levendgeborenen. Daarmee ligt Nederland boven het West-Europese gemiddelde van 3,3 sterfgevallen per 1.000 levendgeborenen. Van de 32 West-Europese landen kennen slechts vijf landen hogere cijfers.

De cijfers laten zien dat Nederland op dit punt steeds verder achteropraakt. Op zowel het domein Leven als Gezondheid staat Nederland slechts op de 17e plaats van de 32 West-Europese landen en behoort daarmee niet langer tot de kopgroep van Europa op deze fundamentele indicatoren voor kinderwelzijn.

De problematiek treft vooral kwetsbare groepen. Uit recent onderzoek van Erasmus MC in Rotterdam blijkt dat de babysterfte in armere wijken ongeveer twee keer zo hoog is als in meer welvarende buurten. Ook onder vrouwen in kwetsbare omstandigheden, waaronder vrouwen die verblijven in asielopvanglocaties, ligt de babysterfte aanzienlijk hoger.

Het VN-Kinderrechtencomité waarschuwde Nederland in 2022 al voor deze ontwikkeling en riep de overheid op maatregelen te nemen om de kindersterfte terug te dringen. Daarbij benadrukte het Comité het belang van betere prenatale en postnatale zorg voor zwangere vrouwen in kwetsbare situaties en het vroegtijdig signaleren van risicogroepen. De nieuwste cijfers laten zien dat deze zorgen nog altijd actueel zijn.

“Achter deze cijfers gaan echte kinderen en gezinnen schuil”, zegt Dullaert. “Het is moeilijk te accepteren dat Nederland op kindersterfte slechter presteert dan vrijwel alle andere West-Europese landen, terwijl de risico’s bekend zijn en er al jaren aanbevelingen liggen om kwetsbare groepen beter te beschermen.”